Ontdek de Vergeten Geschiedenis
De oorlog was hier!
Duik dieper in de verhalen van moed en overleving die zich afspeelden tijdens de Tweede Wereldoorlog in onze gemeenschap. Ontdek de impact en de blijvende herinneringen die deze gebeurtenissen hebben achtergelaten.
Gerard Albert Bonte
Arthur Roegiest
Gevechten rond Landgoed Wickenburgh en ‘t Goy
Op 14 mei 1940 om 12 uur naderden twee Duitse motorrijders ’t Goy over de Beusichemseweg. Zij werden door Nederlandse militairen onder vuur genomen. Na beschieting keerde de motor met zijspan terug, de andere reed door.
Bij een ander vuurgevecht bij landgoed Wickenburgh, ook op 14 mei van half twee tot half vier ’s middags, sneuvelden drie Nederlandse militairen. Dit waren Arthur Roegiest (geboren 19 september 1904) en Gerard Albert Bonte (geboren 4 juli 1913). De derde was Hubrecht Jacobus Bosselaar (geboren 10 augustus 1913). De stoffelijke resten van Roegiest zijn in juli 1940 overgebracht naar het R.K. Kerkhof te Philippine en die van Bonte en Bosselaar zijn op 10 februari 1972 overgebracht naar het militaire ereveld op de Grebbeberg in Rhenen.
In een briefje, opgesteld door burgemeester Los, wordt nog gemeld dat bij de gevechten twaalf Duitse militairen buiten gevecht zijn gesteld en dat deze onmiddellijk door de Duitsers waren afgevoerd. Tevens meldt hij dat de drie gesneuvelde Nederlandse militairen in een boomgaard werden gevonden en dat zij naar Houten zijn gebracht en in de gemeentetoren (de toren van de N.H. kerk op het Plein) zijn gelegd.
Behalve de drie gesneuvelde Nederlandse militairen waren er vier gewonden: Cadet vaandrig Hartevelt, Korporaal De Haze, Korporaal Compiet en soldaat van Campen, soldaat Schaut had een zenuwschok.
Clement van de 14e Compagnie was vermoedelijk gevangen genomen. Hij was de bestuurder van de motor met zijspan, waarin Vaandrig Hartevelt de Duitsers achterna ging.
Tekening van Kapitein A. Looy van de opstelling van de Nederlandse militairen rond Wickenburgh en ’t Goy.
De oorlog door kinderogen
Vechten in ’t Goy en bij landgoed Wickenburgh
Op 14 mei 1940, toen de oorlog net begonnen was, kwamen er twee Duitse motorfietsen aanrijden richting ’t Goy, over de Beusichemseweg. Nederlandse soldaten zagen dit en begonnen te schieten. Eén motorfiets met een zijspan (dat is zo’n karretje aan de zijkant) keerde terug. De andere reed toch door.
Later die dag, bij landgoed Wickenburgh, werd er opnieuw gevochten. Dit gebeurde tussen half twee en half vier ’s middags. Het was een heftig gevecht, waarbij drie Nederlandse soldaten zijn omgekomen. Hun namen waren Arthur Roegiest, Gerard Bonte en Hubrecht Bosselaar.
Arthur werd later begraven op een kerkhof in het dorp Philippine. Gerard en Hubrecht kregen jaren later een plek op het militaire ereveld op de Grebbeberg, in Rhenen. Daar worden veel Nederlandse soldaten herdacht die in de oorlog zijn gestorven.
Wat er na het gevecht gebeurde
Na het gevecht op 14 mei 1940 schreef de burgemeester van Houten, meneer Los, een briefje over wat er gebeurd was.
Daarin stond dat er twaalf Duitse soldaten buiten gevecht waren gesteld. Dat betekent dat ze gewond of gedood waren. De Duitsers namen hun eigen soldaten meteen mee.
De drie Nederlandse soldaten die waren omgekomen, werden gevonden in een boomgaard (dat is een stuk grond met fruitbomen). Ze werden naar Houten gebracht en tijdelijk neergelegd in de toren van de kerk op het Plein – dat is de grote toren die je nu ook nog kunt zien.
Naast de drie gesneuvelde militairen raakten er vier andere Nederlandse soldaten gewond: vaandrig (dat is een jonge officier) Hartevelt, korporaal De Haze, korporaal Compiet en soldaat van Campen. Soldaat Schaut kreeg een zenuwschok, waarschijnlijk omdat hij zo erg geschrokken was.
Een andere soldaat, Clement, werd waarschijnlijk gevangen genomen. Hij had de motor met zijspan bestuurd waarmee Hartevelt achter de Duitsers aan was gegaan.
De oorlog in perspectief
Burgerschapsvragen voor het V.O.
Deze vragen helpen je om na te denken over keuzes die mensen in de oorlog moesten maken. Er zijn geen goede of foute antwoorden. Het gaat erom dat je onderzoekt wat jij belangrijk vindt, hoe jij situaties inschat en welke waarden voor jou leidend zijn.
Lees de tekst of bekijk de locatie aandachtig en neem daarna de tijd om bij de vragen stil te staan. Probeer verder te denken dan wat er letterlijk staat: waarom gebeurde iets, welke opties hadden mensen wel of juist niet, en wat zou jij in die situatie gedaan hebben?
Praat er met elkaar over, stel vragen aan elkaar, en wees nieuwsgierig. De oorlog was ingewikkeld. Jullie antwoorden mogen dat dus ook zijn.
Burgerschapsvragen voor VO
Thema: gevechten, militair optreden en herinneringscultuur
- Hoe kijk jij naar het feit dat de eerste gevechten die Houten bereikten al op 14 mei 1940 plaatsvonden, terwijl Nederland zich net had overgegeven? Wat zegt dat over chaos en communicatie in oorlog?
- Vind jij dat Nederlandse militairen gelijk hadden om direct te schieten op de Duitse motorrijders die ’t Goy binnenkwamen? Waarom wel of niet?
- Hoe beïnvloedt het jouw beeld van oorlog wanneer je leest dat zowel Nederlandse als Duitse militairen op dezelfde dag sneuvelden of gewond raakten in een klein gebied?
- Wat zegt het over respect en waardigheid dat burgemeester Los ervoor zorgde dat de gesneuvelde militairen in de gemeentetoren werden gelegd en later opnieuw werden herbegraven?
- Vind jij dat de manier waarop we gesneuvelde militairen herdenken (zoals het militair ereveld op de Grebbeberg) invloed heeft op hoe jongeren naar oorlog kijken?
- Hoe zou jij als inwoner van ’t Goy gereageerd hebben op gevechten letterlijk in je straat of rond het landgoed?
- Wat zegt het feit dat Duitse slachtoffers snel werden afgevoerd door hun eigen leger over hoe verliezers en winnaars omgaan met doden in oorlogstijd?
- Hoe beoordeel jij het risico dat Clement liep toen hij als bestuurder van het zijspan de Duitsers achternaging?
- Vind jij dat soldaten die een zenuwschok oplopen, zoals soldaat Schaut, net zoveel erkenning moeten krijgen als soldaten die fysiek gewond raken? Waarom?
- Welke lessen over moed, plichtsbesef en de willekeur van oorlog kun jij uit deze gebeurtenis halen?
Nuttige links voor meer informatie
Ontdek verdere geschiedenis
Verbreed je kennis
Deel jouw verhaal
Heb jij een verhaal dat zich afspeelde in de gemeente Houten tijdens de Tweede Wereldoorlog dat je wilt delen? Of heb je wellicht foto’s van deze belangrijke periode? Bij De Oorlog was hier nodigen we je uit om jouw ervaringen en herinneringen met ons te delen. Samen kunnen we de geschiedenis levend houden. Doe mee en draag bij aan ons gezamenlijke geheugen!