De oorlog was hier!

Op 17 september 1944 en de daarop volgende dagen werd tussen Eindhoven en Nijmegen, en bij Arnhem, operatie Market Garden uitgevoerd. Dit was een gedurfd plan van de geallieerden om via Nederland door te stoten naar Duitsland. Bij deze operatie, die helaas mislukte, kwamen veel militairen om het leven. In de maanden daarna spoelden in de Lek bij Schalkwijk en Tull en ’t Waal de lichamen aan van vijf bij Arnhem omgekomen militairen.

Op de N.H. begraafplaats van Tull en ’t Waal werd begraven de op 20 september 1944 gesneuvelde sergeant Alfred Bell, geboren in 1912, sergeant majoor 2nd Wing Glider Pilot Regt. AAC. Hij was getrouwd, kwam uit Birmingham in Engeland en spoelde op 25 februari 1945 onder Tull en ’t Waal aan.

Ook werd op het N.H. begraafplaats van Tull en ’t Waal begraven de op 26 september 1944 gesneuvelde soldaat Thomas Lawrence Beckett, geboren in 1921, private trooper 3 rd. Bn. Parachute Regt. AAC. Hij was ongetrouwd, kwam uit Walworth-London in Engeland en spoelde op 29 april 1945 onder Tull en ’t Waal aan.

Begrafenis van een van de aangespoelde soldaten op het N.H. kerkhof van Tull en ’t Waal in het voorjaar van 1945.

Eind november 1944 werd een op 25 november in de Lek aangespoeld lichaam begraven op begraafplaats van de N.H. kerk van Tull en ’t Waal. De identiteit kon niet worden vastgesteld maar vermoed werd dat het om een soldaat ging die bij de slag om Arnhem om het leven was gekomen. Kort na de oorlog heeft de Britse gravendienst onderzoek gedaan naar de identiteit van het stoffelijk overschot. Zij hebben toen geen bewijs gevonden van de nationaliteit van het slachtoffer en ook niet dat het om een soldaat ging. Kees van Oostrum die getuige was van de vondst van de drenkeling en bij de begrafenis aanwezig was vertelde in 2011 in een krantenartikel dat het misschien een verzetsstrijder was omdat hij zich kon herinneren dat het slachtoffer een ring droeg met de beeltenis van Koningin Wilhelmina.

In 2011 heeft De Berging- en Identificatiedienst van de Koninklijke Landmacht het graf geopend en het stoffelijke overschot meegenomen naar Soesterberg voor onderzoek. Men hoopte onder andere met het DNA te achterhalen wie de drenkeling was. Helaas heeft dit geen resultaat opgeleverd en heeft men hem weer begraven op het kerkhof in Tull en ‘t Waal.

Deze vragen helpen je om na te denken over keuzes die mensen in de oorlog moesten maken. Er zijn geen goede of foute antwoorden. Het gaat erom dat je onderzoekt wat jij belangrijk vindt, hoe jij situaties inschat en welke waarden voor jou leidend zijn.

Lees de tekst of bekijk de locatie aandachtig en neem daarna de tijd om bij de vragen stil te staan. Probeer verder te denken dan wat er letterlijk staat: waarom gebeurde iets, welke opties hadden mensen wel of juist niet, en wat zou jij in die situatie gedaan hebben?

Praat er met elkaar over, stel vragen aan elkaar, en wees nieuwsgierig. De oorlog was ingewikkeld. Jullie antwoorden mogen dat dus ook zijn.

Burgerschapsvragen voor VO

Thema: oorlogsgraven, herdenken en waardigheid

1. Hoe kijk jij naar het feit dat soldaten die bij Arnhem sneuvelden pas maanden later, ver van het slagveld, aanspoelden in Tull en ’t Waal? Wat zegt dit over de onvoorspelbaarheid en reikwijdte van oorlog?
2. Vind jij dat een dorp de verantwoordelijkheid heeft om aangespoelde onbekende soldaten of slachtoffers waardig te begraven, ook als hun identiteit niet vaststaat?
3. Hoe belangrijk vind jij rituelen zoals een begrafenis voor mensen die niet uit de gemeenschap komen, maar door oorlogshandelingen toch in het dorp terechtkomen?
4. Wat zegt het over herdenkingscultuur dat de dorpsgemeenschap foto’s en verhalen bewaart van deze begrafenissen, zelfs decennia later?
5. In hoeverre maakt het uit of een aangespoeld lichaam dat je vindt een soldaat, verzetsstrijder of burger is? Moet iedereen dezelfde respectvolle behandeling krijgen?
6. Wat vind jij van de poging om het onbekende slachtoffer via DNA-onderzoek alsnog te identificeren? Waarom is naamgeving zo belangrijk in het verwerken van oorlogstrauma?
7. Hoe zou jij reageren als je als jongere getuige was van een begrafenis van een onbekende soldaat? Zou dat je blik op oorlog en vrede veranderen?
8. De soldaten Alfred Bell en Thomas Becket hadden gezinnen of familie ver weg in Engeland. Wat zegt het over internationale solidariteit dat ze in een klein dorp in Nederland een graf kregen?
9. Vind jij dat lokale oorlogsgraven actief onderhouden moeten blijven door de gemeenschap, of is dat vooral een taak van de staat?
10. Welke lessen over respect, herinnering en menselijkheid kun jij halen uit deze verhalen over aangespoelde soldaten en onbekende doden?

• Oorlogsmonumenten in de regio
• Verhalen van de bevrijding
• Historische kranten
• Onderzoek naar familieverhalen
• Educatieve bezoeken en tours
• Culturele evenementen en tentoonstellingen